Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Gözünden Okul Dışı Öğrenme Ortamı Olarak Kilis
DOI:
https://doi.org/10.5281/zenodo.18108693Anahtar Kelimeler:
Sosyal bilgiler, öğretmen, okul dışı öğrenme, KilisÖzet
Bu araştırma, Kilis’te görev yapan sosyal bilgiler öğretmenlerinin, kentin sahip olduğu imkânları okul dışı öğrenme ortamı olarak nasıl değerlendirdiklerini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılan araştırmanın çalışma grubunu, Kilis’te devlet okullarında çalışmakta olan 21 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Katılımcılar ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Çalışmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, elde edilen veriler ise içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, Kilis’te görev yapan sosyal bilgiler öğretmenleri, okul dışı öğrenme sürecinin temel avantajlarını; yaparak-yaşayarak öğrenmeye imkân tanıması, öğrenmelerin daha kalıcı olmasını sağlaması ve öğrencilere deneyim kazanma ile gözlem yapma fırsatı sunması şeklinde değerlendirmektedir. Bunun yanında öğretmenler izin işlemleri, güvenlik ve disiplin sorunlarını ise temel dezavajlar olarak görmektedir. Sosyal bilgiler öğretmenleri, okul dışı öğrenme bağlamında Kilis’i değerlendirdiklerinde ise kentte bulunan müzeler, Oylum Höyük, Ravanda Kalesi, tarihi Kilis evleri, tarihi camiler ve Kilis çarşısını en yararlı öğrenme ortamları olarak öne çıkarmışlardır. Ancak öğretmenlerin başta güvenlik endişesi, sınıfların kalabalık olması ve veli desteğinin yeterince olmaması gibi çeşitli sebeplerden dolayı Kilis’in bu imkanlarını öğretim sürecine dâhil edemedikleri anlaşılmıştır. Bu bulgular, Kilis’in zengin tarihsel ve kültürel mekânlarının eğitim potansiyeline rağmen, pratik engeller nedeniyle tam olarak değerlendirilemediğini ortaya koymaktadır. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşleri doğrultusunda Kilis’te ihtiyaç duyulan okul dışı öğrenme ortamlarının; müzeler, bilim merkezleri, hayvanat ve botanik bahçeleri, tarihi mekânlar, kültür parkları ve geleneksel meslek atölyeleri olduğu belirlenmiştir. Bu doğrultuda, kentteki okul dışı öğrenme alanlarının çeşitlendirilmesi ve geliştirilmesi, öğrencilerin yerel tarih, kültür ve doğayla daha etkin biçimde buluşmalarına katkı sağlayacaktır.
Referanslar
Ainsworth, H. L., & Eaton, S. E. (2010). Formal, non-formal and informal learning in the sciences. Onate Press.
Andiema, N. C. (2016). Effect of child centred methods on teaching and learning of science activities in pre-schools in Kenya. Journal of Education and practice, 7(27), 1-9.
Aslan, Ş., & Güzel, Ş. (2018). Araştırmanın temelleri bilim, bilimsel araştırma ve bilimsel yöntem. Ş. Aslan (Ed.), Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri içinde (ss. 34–46). Eğitim Yayınevi.
Ay, Y, Anagün, Ş. S., & Demir, Z. M. (2015). Sınıf öğretmeni adaylarının fen öğretiminde okul dışı öğrenme hakkındaki görüşleri. Electronic Turkish Studies, 10(15), 103–118. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.8702
Bakioglu, B., Karamustafaoglu, O., Karamustafaoglu, S., & Yapici, S. (2018). The effects of out-of-school learning settings science activities on 5th graders’ academic achievement. European Journal of Educational Research, 7(3), 451-464. https://doi.org/10.12973/eu-jer.7.3.451
Bayburtlu, Y. (2020). Okul dışı öğrenme ortamlarının Türkçe dersi ünitelendirilmiş yıllık planlarına yansımaları. İnsan ve Toplum Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(5), 3835–3852. https://doi.org/10.15869/itobiad.738332
Best, J. W., & Kahn, J. V. (2017). Eğitimde araştırma yöntemleri. Eğitim Yayınevi.
Bostan Sarıoğlan, A., & Küçüközer, H. (2017). Investigation of preservice science teachers’ opinion regarded to outdoor school learning environments. Journal of Research in Informal Environments, 2(1), 1-15.
Canbazoğlu-Bilici, S. (2019). Örnekleme yöntemleri. H. Özmen & O. Karamustafaoğlu, (Edt.), Eğitimde araştırma yöntemleri içinde (ss. 55-81). Pegem Akademi Yayıncılık.
Cohen, L., Manion, L., & Morrison, K. (2018). Research methods in education. Routledge
Çiçek, Ö., & Saraç, E. (2017). Fen bilimleri öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarındakı yaşantıları ile ilgili görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(3), 504-522.
Davies, R. & Hamilton, P. (2016). Assessing learning in the early years’ outdoor classroom: Examining challenges in practice. Education 3-13: International Journal of Primary, Elementary and Early Years Education, 46(1), 117–129.
Dawidowicz, P. (2011). With scholarship & practice in mind: The case study as research method. The Journal of Applied Instructional Design, 1(2), 5-12.
Dere, F., & Çifçi, T. (2022). Problems preschool teachers encounter in the use of out-ofschool learning environments. Journal of Innovative Research in Teacher Education, 3(2), 76–93.
Egüz, S., & Kesten, A. (2012). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına ilişkin görüşleri. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(2), 45-62.
Fang, W. T., Hassan, A. A., & LePage, B.A. (2022). Outdoor education. In W. T. Fang, A. A. Hassan & B. A. LePage (Eds.), The living environmental education: sound science toward a cleaner, safer, and healthier future (pp. 229-260). Springer Nature.
Glick, M. P., & Samarapungavan, A. (2008). Wolves are beautiful and proud: Science learning from a school field trip. Journal of Museum Education, 33(2), 199- 207. https://doi.org/10.1080/10598650.2008.11510600
Gökçe, O. (2006). İçerik analizi kurumsal ve pratik bilgiler. Siyasal Kitabevi.
Güngör, C., & Göloğlu Demir, C. (2022). Okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme faaliyetlerine yönelik görüşlerinin incelenmesi. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 24(1), 15–30.
İncili, Ö. F. (2023). Coğrafi sınırlar, yerleşim alanları ve mekan kültürü. M. A. Yıldırım (Ed.), Geçmişten günümüze bilge şehir içinde (ss.1-40). Kilis 7 Aralık Üniversitesi Kilis Tarihi ve Kültürü Uygulama ve Araştırma Merkezi.
Karakuş, H., & Aktın, K. (2023). Okul öncesi eğitimde okul dışı öğrenme ortamlarının kullanım durumu. Boğaziçi Üniversitesi Eğitim Dergisi, 40(2), 71-99.https://doi.org/10.52597/buje.1016324
Karamustafaoğlu, S., Ayvalı, L., & Ocak, Y. (2018). Okul öncesi eğitimde informal ortamlara yönelik öğretmenlerin görüşleri. İnformal Ortamlarda Araştırmalar Dergisi, 3(2), 38–65.
Karbeyaz, A., & Karamustafaoğlu, O. (2021). Okul dışı öğrenme ortamlarının öğretime katkısı hakkında sınıf öğretmenlerinin görüşleri. İstanbul Sosyal Bilimler Dergisi, 29, 1-20.
Kaya, Z. (2021). Sınıf öğretmenlerinin ilkokulda okul dışı öğrenme etkinliklerinin kullanılmasına yönelik görüşleri (Yayın No. 669144) [Yüksek lisans tezi, Recep Tayyip Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Kubat, U. (2018). Okul dışı öğrenme ortamları hakkında fen bilgisi öğretmen adaylarının görüşleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 48, 111-135.
Küçük, A., & Yıldırım, N. (2025). Doğa eğitimi ve doğa okulları. A. İ. Şen (Ed.), Okul dışı öğrenme ortamları içinde (ss. 246–272). Pegem Akademi Yayıncılık.
Kvale, S. (1996). Interviews: An introduction to qualitative research interviewing. Sage.
Lacin-Şimşek, C., & Öztuna-Kaplan, A. (2022). A study on improving the awareness of science teachers about out-of-school learning. Participatory Educational Research, 9(4), 250-269. http://dx.doi.org/10.17275/per.22.89.9.4
MEB. (2018). Sosyal bilgiler öğretim programı. https://mufredat.meb.gov.tr
MEB. (2024). Sosyal bilgiler dersi öğretim programı. https://tymm.meb.gov.tr/ogretim-programlari/ders/sosyal-bilgiler-dersi
Merriam, S. B. (2018). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber. Anı Yayıncılık.
Ocak, İ., & Korkmaz, Ç. (2018). Fen bilimleri ve okul öncesi öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamları hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Uluslararası Alan Eğitimi Dergisi, 4(1), 18- 38.
Öner, G. (2015). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin okul dışı tarih öğretimine ilişkin görüşleri. Turkish History Education Journal, 4(1), 89-121.
Öner, G., & Öztürk, M. (2019). Okul dışı öğrenme ve öğretim mekânları olarak bilim merkezleri: Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının deneyimi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 20, 1109-1135.
Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. Pegem Akademi Yayıncılık.
Ross, E. W. (2016). The struggle for the social studies curriculum. Wayne Ross.
Seyhan, A. (2020). Öğretmen adaylarına göre sosyal bilgiler dersinde okul dışı öğrenmenin etkililiği. Turkish Journal of Educational Studies, 7(3), 27-51.
Sjöblom, P., Eklund, G., & Fagerlund, P. (2023). Student teachers’ views on outdoor education as a teaching method− two cases from Finland and Norway. Journal of adventure education and outdoor learning, 23(3), 286-300.
Stearns, E., & Glennie, E. J. (2010). Opportunities to participate: Extracurricular activities’ distribution across and academic correlates in high schools. Social Science Research, 39(2), 296–309. https://doi.org/10.1016/j.ssresearch.2009.08.001
Şen, İ. H. (2021). Okul dışı öğrenme nedir?. A. İ. Şen (Ed.), Okul dışı öğrenme ortamları içinde (ss. 1-20). Pegem Akademi Yayıncılık.
Şentürk, M. (2023). Sosyal bilgiler öğretiminde okul dışı öğrenme. E. Kaya, F. Tıkman, H. Bayram ve E. Yıldırım (Ed.), Çağdaş sosyal bilgiler öğretimi içinde (ss. 195-209). Vizetek Yayıncılık.
Şimşek, A., & Kaymakçı, S. (2015). Okul dışı sosyal bilgiler öğretiminin amacı ve kapsamı.
A. Şimşek & S. Kaymakçı (Ed.), Okul dışı sosyal bilgiler öğretimi (ss. 1–13). Pegem Akademi Yayınları.
Tuncel, G., & Dolanbay, H. (2019). Sınıf dışı öğretim teknikleriyle sosyal bilgiler öğretimi.
R. Sever, M. Aydın & E. Koçoğlu (Ed.), Alternatif yaklaşımlarla sosyal bilgiler eğitimi içinde (ss. 357–418). Pegem Akademi Yayıncılık.
Uğurlu, A., & Sever, R. (2024). Okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik sınıf öğretmenlerinin kaygı düzeylerinin incelenmesi, İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 25(2), 670-690. https://doi.org/10.17679/inuefd.1432257
Ürey, M., & Kaymakcı, S. (2020). Sınıf öğretmenlerinin hayat bilgisi dersinde kullanılan okul dışı öğrenme ortamları ve uygulamaları hakkındaki görüşleri. Milli Eğitim Dergisi, 49(227), 7-32.
Yaşar Çetin, B. (2021). Okul yöneticilerinin, öğretmenlerin, öğrencilerin ve velilerin okul dışı öğrenmeye ilişkin görüşleri (Yayın No. 685728) [Yüksek lisans tezi, Hacettepe Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
İndir
Yayınlanmış
Nasıl Atıf Yapılır
Sayı
Bölüm
Lisans
Telif Hakkı (c) 2025 International Journal of Progression and Development in Education (ijpade)

Bu çalışma Creative Commons Attribution 4.0 International License ile lisanslanmıştır.
