Türkiye’nin Farklı Yörelerine Ait Halk Türkülerinin Sosyal Bilgiler Dersiyle İlişkilendirilmesi


Özet Görüntüleme: 49 / PDF İndirme: 30

Yazarlar

DOI:

https://doi.org/10.5281/zenodo.18108744

Anahtar Kelimeler:

sosyal bilgiler, değerler, beceriler, halk türküleri

Özet

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’nin yedi coğrafi bölgesinden seçilen halk türkülerinin, Sosyal Bilgiler dersi kapsamında yer alan değer, beceri ve öğrenme alanları ile ilişkisinin tespit ederek uygulama örnekleri sunmaktır. Çalışma nitel araştırma yöntemi bağlamında doküman incelemesi ile yürütülmüştür. Araştırmanın veri kaynağını TRT Türk Halk Müziği Sözlü Eserler Antolojisi’nin birinci ve ikinci ciltlerinden yer alan 84 türküden oluşmaktadır. Verilerin çözümlenmesinde içerik analizi kullanılmıştır. Analiz sonucunda halk türkülerinde en çok yer alan değerlerin “sevgi”, “duyarlılık”, “sorumluluk” ve “sabır” olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgu, halk türkülerinin bireylerin duyuşsal gelişimini destekleyebilecek güçlü içeriklere sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Alan becerileri açısından ise Türkülerde en çok; “zamanı algılama ve kronolojik düşünme”, “mekânsal düşünme” ve “tarihsel empati” ön plana çıkmaktadır. Elde edilen bulgular, halk türkülerinin kültürel miras taşıyıcısı olmakla kalmayıp, aynı zamanda öğrencilerin duyuşsal gelişimlerine katkı sağlayan güçlü birer öğretim materyali olduğunu da göstermektedir. Bu bağlamda halk müziği, Sosyal Bilgiler öğretiminde hem değer aktarımı hem de alan becerilerinin kazandırılması açısından işlevsel ve özgün bir öğretim materyali olarak kullanılabilir. Ayrıca çalışma sonucunda halk türkülerinin öğretim sürecine dâhil edilmesi sürecine ilişkin uygulama örnekleri sunulmuştur.

Referanslar

Avcı, F., & Memişoğlu, H. (2016). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin kültürel mirasa ilişkin görüşleri. IO: Uluslararası Hakemli Akademik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(20), 101–113. https://doi.org/10.17051/io.2016.42123

Bahar, O., Çelik, N., & Samırkaş, M. (2016). Farklı boyutları ile sürdürülebilir turizm. Ankara: Süre Yayınevi.

Bayram, E. (2021). Sosyal bilgiler öğretiminde sözlü ve yazılı edebiyat ürünlerinin kullanımı konusunda yapılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi. Türk Kültür ve Medeniyet Akademik Araştırmalar Dergisi, 6(2), 346–358.

Biçer, A. (2024). TRT müzik arşivindeki Aksaray yöresi türkülerinde kök değerlerin analizi: Nitel bir inceleme. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 5(9), 148–161. https://doi.org/10.62356/cihansumul.1532139

Creswell, J. W. (2013). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırma ve araştırma deseni (M. Bütün & S. B. Demir, Çev.). Ankara: Siyasal Kitabevi.

Çalık, M., & Sözbilir, M. (2014). Eğitim araştırmalarında kullanılan nitel veri analiz yöntemleri. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 14(3), 1309–1346.

Çiçek, N. (2023). Sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersinde edebi ürün ve şarkı kullanımına ilişkin değerlendirmeleri (Yüksek lisans tezi). Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kırşehir. Retrieved from https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi (Tez No. 811778)

Dinçer, S. (2018). Content analysis in educational science research: Meta-analysis, meta-synthesis, and descriptive content analysis. Bartın University Journal of Faculty of Education, 7(1), 176–190. https://doi.org/10.14686/buefad.363159

Gülüm, H., & Ulusoy, K. (2008). Sosyal bilgiler dersinde göç konusunun işlenmesinde halk türkülerinin kullanılması: Örnek bir çalışma. Millî Eğitim Dergisi, (179), 110–122.

İlhan, B. (2023). Âşık Daimî’ye ait türkülerin değerler eğitimi açısından incelenmesi. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 12(1), 17–30.

İlhan, S. Y., & Çiftçi, E. (2024). TRT repertuvarındaki türkülerin bölgelere göre değer ifadeleri açısından karşılaştırılması [Comparing the values expressed in Turkish folk songs on TRT’s repertoire across regions]. Konservatoryum – Conservatorium, 11(1), 156–163. https://doi.org/10.26650/CONS2024-1471282

İncetaş, Ç., & Kurtaslan, H. (2024). Yozgat yöresi kadın ağzı türkülerinde sözlü anlatımlar ve müzikal yapıların incelenmesi. Rast Müzikoloji Dergisi, 12(1), 79–101. https://doi.org/10.12975/rastmd.20241215

Johnson, B., & Christensen, L. (2017). Educational research: Quantitative, qualitative, and mixed approaches (6th ed.). Thousand Oaks, CA: Sage Publications.

Kapağan, E., & Kayalı Atmaca, B. (2024). Ortaokul ders kitaplarında yer alan türküler üzerinden kültür ve değerler aktarımı [Transfer of culture and values through the Turkish folk song in secondary school lesson books]. In XI Beynəlxalq Türk Dünyası Araştırmaları Simpoziumu Bildirileri (pp. 792–802). Bakü, Azerbaycan.

Kıral, B. (2020a). Nitel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.

Kıral, B. (2020b). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(15), 170–189.

Kolaç, E., & Özer, M. (2018). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının duyuşsal özelliklerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 7(3), 2627–2634.

Korkut, Ş., & Avcı, C. (2023). The effect of social studies teaching supported by folk songs on gifted students’ self regulation skills and retention of learning. Journal of Gifted Education and Creativity, 10(4), 329–343.

Kuşçuoğlu, G. Ö., & Taş, M. (2017). Sürdürülebilir kültürel miras yönetimi. Yalvaç Akademi Dergisi, 2(1), 58–67.

Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024a). Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programı (4–7. sınıflar). Ankara: MEB Yayınları.

Millî Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2024b). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Öğretim programları ortak metni. Ankara: MEB Yayınları.

Ocak, G. (2019). Bilimsel araştırmalarda kullanılan veri toplama yolları. G. Ocak (Ed.), Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri içinde (ss. 218–268). Ankara: Pegem Akademi.

Önal, A., Önal, A., & Genç, S. Z. (2023). Kırşehir türkülerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi: Neşet Ertaş örneği. Dede Korkut Türk Kültürü ve Edebiyatı Dergisi, 6(1), 169–188.

Özbaş, Ç. B. (2009). İlköğretim sosyal bilgiler derslerinde kültürel miras eğitimi. M. Safran (Ed.), Sosyal bilgiler eğitimi içinde (ss. 702–718). Ankara: Pegem Akademi.

Özdemir, M. (2011). Nitel veri analizi: Sosyal bilimlerde yöntembilim sorunsalı üzerine bir çalışma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 11(1), 323–343.

Safran, M. (2011). Sosyal bilgiler öğretimine bakış. B. Tay & A. Öcal (Eds.), Özel öğretim yöntemleriyle sosyal bilgiler öğretimi içinde (ss. 1–19). Ankara: Pegem Akademi.

Sak, R., Şahin Sak, İ. T., Öneren Şendil, Ç., & Nas, E. (2021). Bir araştırma yöntemi olarak doküman analizi. Kocaeli Üniversitesi Eğitim Dergisi, 4(1), 227–250. https://doi.org/10.33400/kuje.843306

Sığrı, Ü. (2021). Nitel araştırma yöntemleri. İstanbul: Beta Yayıncılık.

Şahin, H. İ. (2009). Dalyan ve Köyceğiz çevresinde gelenek, turizm ve folklorizm. Milli Folklor Dergisi, 82, 50–58.

Türk Dil Kurumu [TDK]. (n.d.). Güncel Türkçe Sözlük. https://sozluk.gov.tr/

Temizyürek, F., & Baş, Ö. (2024). Kültürel miras ve eğitim. Ankara: Pegem Akademi.

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu. (2006a). Türk Halk Müziği Sözlü Eserler Antolojisi – 1 (2. baskı). Ankara: Müzik Dairesi Yayınları.

Türkiye Radyo Televizyon Kurumu. (2006b). Türk Halk Müziği Sözlü Eserler Antolojisi – 2 (2. baskı). Ankara: Müzik Dairesi Yayınları.

Turhan, B., & Kova, N. (2012). Değerler eğitimi açısından Türk halk müziği ve halk ozanları. Değerler Eğitimi Dergisi, 10(24), 111–130.

UNESCO. (2020). Education for sustainable development: A roadmap. Paris: UNESCO. https://doi.org/10.54675/YFRE1448

Üztemur, S., Sevigen, E., & İnel, Y. (2021). “Barış Abi”yle değer öğretimi: Barış Manço eserlerinde değerler. Başkent University Journal of Education, 8(1), 107–117.

Yalçın, A., & Güleç, S. (2022). Sosyal Bilgiler ders kitapları “Kültür ve Miras” öğrenme alanında yer alan değerlerin incelenmesi [Investigation of the values in the “Culture and Heritage” learning area of social studies textbooks]. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 35(3), 741–762. https://doi.org/10.19171/uefad.1181147

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2005). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (5. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Ankara: Seçkin Yayıncılık.

Yılmaz, A., & Açar, A. (2021). Erzincan yöresine ait halk türkülerinin değerler eğitimi açısından incelenmesi: Ali Ekber Çiçek örneği. Erzincan Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(1), 311–325. https://doi.org/10.46790/erzisosbil.987270

İndir

Yayınlanmış

31-12-2025

Nasıl Atıf Yapılır

TUNA, Ömer, & ÇELİK, T. (2025). Türkiye’nin Farklı Yörelerine Ait Halk Türkülerinin Sosyal Bilgiler Dersiyle İlişkilendirilmesi. International Journal of Progression and Development in Education (ijpade) , 3(2), 40–71. https://doi.org/10.5281/zenodo.18108744

Sayı

Bölüm

Araştırma Makaleleri